Satranç kralların oyunudur. Briç ise oyunların kralıdır
Peki, briç oyununu bu kadar enteresan yapan nedir diye hiç düşündünüz mü? Benim yanıtım şu olacaktır: Briç hayatın ta kendisidir. Gerçek hayatı bu kadar doğru şekilde canlandıran başka bir oyun daha yoktur da onun için.
Gerçektende, ortaklık anlaşmasının, rekabetin, çekişmenin, sinir harbinin, keyfin, mücadelenin, kar-zarar hesabının, risk hesaplamalarının, oyun sistemine yansımış olan hayat görüşlerinin, bir ölçüde şansın, kondisyonun, bilginin, muhakeme kabiliyetinin, ihtimallerin, moralin, uyumun, bazen kurnazlığın ve daha da sayabileceğimiz gerçek hayata ilişkin pek çok unsurun bir arada bu kadar yoğun olarak kullanıldığı başka bir oyun biliyor musunuz?
Dağıtılan kartlar elinizde. Bu noktaya kadar hiçbir etkiniz yok oyun üzerinde. Bunu kader olarak düşününüz. Elinizin puan ve dağılım özellikleri olumlu veya olumsuz bir durum arz edebilir. Aynı hayata geldiğiniz ailenin veya ortamın size sunmuş olduğu olanak veya olanaksızlıklar gibi. Peki, bu durumda başarı veya başarısızlık en baştan belli mi? Tornacının çocuğu Cumhurbaşkanı olabilmişse Afrika’dan ABD Başkanı çıkmışsa ve siz 35 puanı olan rakibe sıfır çektirmişseniz bunu nasıl açıklayacağız?
Briçte ortaklık, sadece aynı sistemi ve konvansiyonları oynamak ve dahi binlerce board beraberce oynayarak karşılıklı ortaklık tecrübesini ve gücünü pekiştirmekten mi ibarettir. Öyle olsaydı 10 seneyi aşmış hiç bir ailenin yıkılmaması, bir zamanlar başarılı gibi görünen hiç bir iş ortaklığının veya arkadaşlığın bozulmaması aksine başarının zamanla artması beklenirdi. Peki nedir briçte iyi ortaklık? Benim bu soruya yanıtım: Elbette ki bilgi, tecrübe gibi temel unsurlar gerek şarttır ama esas olan dengeli bir ruh uyumudur, dengeli diyorum çünkü denge yaşamın üzerine kurulduğu esas unsurdur. Bir briç takımı oluştururken bu uyumun en üst düzeyde olduğu oyuncuları eşleştirmek gerçek bir briç koçluğu gerektirir ki bunu da zaten briçte söz sahibi olan ülkeler yapıyorlar. Yoksa kankalık ve hemşerilik tabanlı tesadüfi eşleşmeler sürekli başarı getiremiyor maalesef.
Rakibi tanımak demek onun briç maharetini bilmek demek olabilir, onun sistemine aşina olmak, kullandığı konvansiyonlara hâkim olmak olabilir. Bunlar elbette olmazsa olmazlardır. Bugün dünyada kendini kabul ettirmiş briç oyuncularının teknik seviyeleri neredeyse birbirine eşittir diyebiliriz. Özellikle internet üzerindeki gerçek zamanlı oyunlar oyuncu seviyelerini birbirine oldukça yaklaştırmıştır. Öyleyse farkı yaratan nedir? Fark rakibi tanımaktır. Rakibin daha önce oynamış olduğu yüzlerce eli ve deklarasyonu inceleyip rakibin huyunu suyunu kavramak, sabit psikolojisini tespit etmek ve bu meyan da doğru strateji benimsemektir. Sadece bu işi yapan uzman elemanlar var ve takımın başarısındaki payları tartışılmaz. Gerçek hayatta da bilinçli veya bilinçsiz benimsediğiniz strateji değil midir sizi bir noktaya getiren veya getirmeyen. Rakipleri iyi tanımadan benimsenecek bir takım veya oyun stratejisi aleyhte çalışabilir.
Yakın çevrenizde, üyesi olduğunuz kulüpte veya BBO da sürekli oyununu takip ettiğiniz ve iyi olarak bildiğiniz oyunculardaki ortak özellik nedir diye hiç dikkat ettiniz mi? Benim fark ettiğim ortak özellik, hemen hepsinin yüksek bir egoya sahip olması. Yoksa kolay değildir bir oyuncunun kendi mahalle kahvesinde veya gittiği bir kulüpte dahi ciddi bir başarısı yokken kendine 'Dünya çapında' oyuncu payesi biçmesi. Ortağı üzerinde bir hegemonya tesis etmeye çalışması, başarının kendisine ait ama başarısızlığın müsebbibinin ortağın olması, yüksek perdeden yapılan tartışmalar hatta hakaretamiz sözler, kırgınlıklar hemen her briç masasında rastlayabileceğimiz durumlar değil mi? Kumar esaslı oyunlarda dahi pek rastlanmayan bu durum briçte neden çok sık oluşuyor enteresan gerçekten. Başarı sağlamış sürekli bir ortaklığın akabinde oyunculardan birinin daha fazla şöhret yapıp diğerinin ikinci adam durumuna düşmesi o ortaklığın bozulmasındaki en büyük neden değil mi? Ah bu ego denilen şey.... Briç oyununda haklı üne sahip ülkelerin oyuncuları bu problemi yüksek takım disiplini sayesinde atlatmış görünüyor. Elbette ki bu da üzerinde çalışılmış uğraşılmış, kafa yorulmuş bir mesele.
Briç camiasındaki hizipleşmeden hiç bahsetmeyeceğim bile.
Briçin gerçek hayatla olan yüksek benzeşiminden bahsediyorum. Eğitim gerçek hayatta önemli bir kavram ve maalesef eğitim sistemimizin eleştirilecek çok yanı var. Bu konuya hiç girmeyeceğim ama en büyük yanlışımız hepimiz bildiği ezbercilik üzerine kurulu olması. Benim gördüğüm kadarıyla briç eğitiminden anladığımızda bundan farklı değil. Günde en az 64 board oynayarak oyuncularda bir dejavu durumu yaratmak ve benzer bir el olduğunda nasıl oynayacağını veya deklere vereceğini kafaya ezber şekilde sokmak neredeyse yegane eğitim şekli olmuş. Bu elbette faydalı ama asla yeterli değil. Analitik düşünme alışkanlığının kuvvetlendirilmesi gerekmekte. Yoksa 20 senedir aralıksız bric oynayan bir oyuncunun bir squeeze durumunu görememesi-yaratamaması başka nasıl açıklanabilir.
Bakın şimdide başka bir benzerlik gerçek hayatla. Bu noktada öfke toplayacağımı sanıyorum ama söylemeden de geçemeyeceğim. Briç sporunda ve diğer spor dallarında yükselmiş sporcuların bir ortak özellikleri de pek çoğunun öğretimlerini yarım bırakmış veya kısa kesmiş olmalarıdır. Belki de öyle olması gerekiyordur... kimbilir.
Briç, 14 kelimeden oluşan (7 rakam+4 suit+Pass+dbl+rdbl) beynelmilel bir lisan ve insanları büyülemiş harika bir oyun. Tek endişem bu spora genç jenerasyonun yeterli ilgiyi göstermemesi. Maalesef briç camialarının yaş ortalamaları hayli yüksek. Sanırım bunda en büyük neden briçin öğrenilmesi ve öğretilmesi zor olan bir oyun olması...aynı hayatın kendisi gibi.
Rüştü Kaya (rustuk)
